Bilgi Platformu

Kutuplardaki stratosferik bulutlar (KS ozonun azalmasındaki gizemli işlevlerinden dolayı son zamanlardaki araştımaların önde gelen konularından biri oldu. ESA’nın Envisat uydusundaki MIPAS aracı ozon kaybının modellenmesi için bu bulutlar hakkında bilgi topluyor.

[Dahası:]

MIPAS (Michelson Interferometer for Passive Atmospheric Sounding), Antartika’daki gece atmosferini orta kızılötesi bağlamında tarayarak kutup stratosferik bulutlarında su kritallerinden oluşmuş ilk buluttan 1 ay sonra nitrik asit trihidrat (NAT) bulutları oluştuğunu tespit etti.

KSBların 2 türü var: 1. tür bulutlar hidrate olmuş nitrik ve sülfürik asit içerirken, 2. tür bulutlar çoğunlukla kristalize sudan oluşuyor.

3 molekül su ve 1 molekül nitrik asit içeren bu karışımın kutup bölgelerinde ozonun azalmasındaki rolünün ilk ispatını bu bulgular oluşturuyor.

Montreal Protokolü tarafından yasaklanmış klorofloro karbonlar (KFK, aerosol kutular ve buz dolaplarında kullanılıyorlardı) atmosferden hala yokolmuş değiller. KFKlar kendi başlarına reaktif olmamalarına rağmen, güneş ışığındaki ultraviyole ışınları ile bileşenlerine ayrılıp ozonla son derece reaktif hale dönüşüyorlar. Tek bir molekül klor binlerce ozon molekülünü yokedebilir.

Kutup bölgelerindeki nitrik asit trihidrat (NAT) bulutları klorun bu tepkimesine yardımcı oluyorlar. Bu tepkime nitrojeni geriye dönüşümsüz bir şekilde aşağı stratosferden alıkoyup denitrifikasyona sebep oluyor. Klor böylece tepkimeye girmeyen durumuna daha geç dönüp ozonun yokedilmesine katkıya devam ediyor.

ESA